Duiding
Ouder worden als wezenlijk onderdeel van onze levensloop

Qua levensverwachting hebben we het in Nederland nog nooit zo goed gehad als nu. Ruim een eeuw geleden werden Nederlandse mannen en vrouwen gemiddeld niet ouder dan zo’n vijftig jaar geleden. Tegenwoordig ligt de levensverwachting rond de tachtig jaar . Nederland telt heel wat ouderen die deze leeftijd de komende tien jaar hopen te bereiken. Dat is een gelukkige ontwikkeling. Ouder worden is een normaal biologisch proces, een wezenlijk onderdeel van onze levensloop. Maar ouder worden confronteert ons ook met beperkingen en met functionele achteruitgang.

De mogelijkheden van de geneeskunde zijn enorm toegenomen

De mogelijkheden van de geneeskunde zijn enorm toegenomen. Door de ontwikkeling van de geneeskunde en technologie is het mogelijk geworden de dood uit te stellen. In veel gevallen is dat positief te waarderen, in een aantal andere gevallen kan het leiden tot extra last en lijden. Geneeskunde heeft zijn mogelijkheden en zijn grenzen.

Grenzen van de geneeskunde

Grenzen van de geneeskunde zijn aanwezig waar medisch handelen bijvoorbeeld zinloos is geworden. Medisch zinloos handelen moet niet worden begonnen of voortgezet. Bij medisch zinloos handelen gaat het om een medische beslissing die conform de medische-professionele standaard wordt genormeerd. Het moment waarop een behandeling overgaat in palliatieve zorg en uiteindelijk in stervenszorg, kan heel lastig zijn om te bepalen. De behandeling kan het stervensproces in de weg staan, of zelfs lijden toevoegen aan het leven. Dat wordt ‘overbehandelen’ genoemd.

De afgelopen jaren hebben verschillende artsen, geriaters en hoogleraren de noodklok geluid over de zorg voor kwetsbare ouderen. In 2013 verscheen het boek “Over(-)behandelen”, ethiek van de zorg voor kwetsbare ouderen, van Prof. dr. Theo Boer, Prof. dr. Maarten Verkerk en Dr. Dirk Jan Bakker. De auteurs laten op basis van meer dan vijfentwintig casussen zien dat overbehandelen in de meeste gevallen leidt tot het vergroten en/of verlengen van het lijden van de kwetsbare oudere. Op basis van de principes van Beauchamp en Childress geven zij een kader om van te voren te bepalen of er sprake kan zijn van overbehandeling. Ook bespreken ze een groot aantal dilemma’s en laten zien hoe daarmee omgegaan kan worden. Deze manier van werken leidt tot een verbetering van de kwaliteit van de zorg. Daarnaast zal toepassing naar verwachting ook leiden tot een vermindering van de kosten.

In 2015 verscheen het KNMG rapport: “Niet alles wat kan, hoeft”.

Koppeling naar wetten
Jurisprudentie

Jurisprudentie volgt later

Betutteling, onderbehandeling of overkill?

MC, 18 februari 2019, blog, door Henriëtte van der Horst. Prof. dr. H. van der Horst is huisarts en hoogleraar huisartsgeneeskunde en tevens hoofd afdeling huisartsgeneeskunde en ouderengeneeskunde aan het…

Artsen en ouderen positief over ‘kwetsbaarheidstest’

Het voorstel van GroenLinks om ouderen te testen voor een ingrijpende behandeling is goed ontvangen. „Een opname is niet altijd de goede keuze.” NRC 23 april 2018, Enzo van Steenbergen en…

‘De beste zorg is soms ook om ouderen niet te behandelen’

Corinne Ellemeet Veel ouderen hebben het zwaar – of ze thuis wonen of niet, stelt GroenLinks in een initiatiefnota. Aan eindeloos behandelen is niet altijd behoefte. En ja, minder medisch ingrijpen…

‘Het levenseinde is niet in regels te vatten’

MC, 14 februari 2018 Auteur: Margot Verkuylen, zij werkt al 25 jaar als specialist ouderengeneeskunde: op dit moment als hoofdbehandelaar in een hospice en als medebehandelaar voor kwetsbare ouderen in een…

Artsen en notarissen stemmen werk rond levenseinde af

Medisch Contact, 13 september 2017 Achter het nieuws, door Eva Nyst Patiënten bespreken wensen omtrent hun levenseinde niet alleen met de dokter, maar ook met de notaris. Alleen weten beide…

Abstineren: het vergeten alternatief voor euthanasie

Uit Medisch Contact, 16 november 2017 Auteur: dr. Jan van der Meulen, internist n.p., SCEN-arts, Zuid-Holland-Zuid   Artsen realiseren zich zelden dat abstineren een mogelijkheid is Er wordt in toenemende…

Thema's aangaande Levenseinde (publicaties)
Grenzen aan het medisch handelen: wel of niet opereren?
Jaargang 22 - 15 juli 2015

PVH 8e jaargang – 2001 nr. 2, p. 43-49 Door Dr W.L.H. Smelt anesthesioloog in de ISALA-klinieken te Zwolle, locatie Weezenlanden SAMENVATTING Snijdend specialist en anesthesioloog zijn samen verantwoordelijk voor…