Wetenschappelijk onderzoek en behandelopties embryologie

Even geen crispr-baby’s meer

NRC, 13 maart 2019, door Sander Voormolen. Genetische manipulatie Wetenschappers pleiten in Nature voor een stop op het genetisch manipuleren van mensen. Maar wie moet dat moratorium gaan handhaven? Vijf jaar pauze voordat…

NRC, 13 maart 2019, door Sander Voormolen.

Genetische manipulatie Wetenschappers pleiten in Nature voor een stop op het genetisch manipuleren van mensen. Maar wie moet dat moratorium gaan handhaven?

Vijf jaar pauze voordat er nieuwe proeven gedaan worden met crispr-baby’s. Áls we daarmee al verder gaan, want daarover moet eerst goed worden nagedacht. Een groep internationale wetenschappers roept woensdag in het blad Nature op tot een wereldwijd moratorium op erfelijke aanpassingen in het menselijk genoom. Dat wil zeggen: voorlopig geen kinderen geboren laten worden uit experimenten waarin het DNA van spermacellen, eicellen of embryo’s is gewijzigd.

Dit artikel kunt u verder lezen, zie link:

 

 

Reacties uitgeschakeld voor Even geen crispr-baby’s meer

Waarom greep niemand in bij de crispr-baby’s?

NRC, 8 maart 2019, door Sander Voormolen. Crispr-kinderen Jiankui He, die in november de eerste transgene kinderen ter wereld bracht, was niet zomaar „een onbekende Chinese wetenschapper” die onder de radar…

NRC, 8 maart 2019, door Sander Voormolen.

Crispr-kinderen Jiankui He, die in november de eerste transgene kinderen ter wereld bracht, was niet zomaar „een onbekende Chinese wetenschapper” die onder de radar werkte. Waarom lieten ze hem zijn gang gaan? Een reconstructie.

HET NIEUWS IN HET KORT:

*  Vijf Amerikaanse wetenschappers wisten er in een eerder stadium van Jiankui. He besprak zijn zijn plannen met anderen, maar die sloegen geen alarm.

*  Jiankui He wilde zijn resultaten geregisseerd naar buiten brengen. Maar een oplettende Amerikaanse journalist ontdekte zijn plannen voortijdig in een Chinees register.

*  De Chinese overheid en de Wereldgezondheidsorganisatie nemen nu maatregelen. Ze willen ervoor zorgen dat proeven met genetische manipulatie van kinderen nooit meer ongezien blijven

U kunt dit artikel verder lezen via deze link.

 

 

 

Reacties uitgeschakeld voor Waarom greep niemand in bij de crispr-baby’s?

Breed Maatschappelijk Debat over DNA-manipulatie is het pauzenummer van Rutte-III

Nederlands Dagblad, 8 maart 2019, door Herman Veenhof. Een brede waaier van medische en maatschappelijke organisaties gaat namens de overheid een ‘brede maatschappelijke dialoog’ over kiembaanmodificatie organiseren. De Nederlandse Patiëntenvereniging…

Nederlands Dagblad, 8 maart 2019, door Herman Veenhof.

Een brede waaier van medische en maatschappelijke organisaties gaat namens de overheid een ‘brede maatschappelijke dialoog’ over kiembaanmodificatie organiseren. De Nederlandse Patiëntenvereniging (NPV) is er een van.

Veenendaal

Dat zegt Diederik van Dijk, directeur van de NPV en lid van de Eerste Kamer voor de SGP.

De NPV vaardigt Charlotte Ariese af. Zij zal in het debat, dat tot december 2020 duurt, speciaal de beschermwaardigheid van het leven behartigen en is met de organisatie Erfocentrum coördinator van het onderdeel dialoog.

In de dialoog moeten maatschappelijke, ethische en beleidsmatige kwesties in kaart worden gebracht. Dat moet uitmonden in een advies aan de regering. Het tv-programma Nieuwsuurberichtte donderdagavond over de opzet.

‘Pauzenummer’

Van Dijk erkent dat het initiatief een politiek besluit is, een ‘pauzenummer’, op basis van de afspraak dat de huidige regering geen veranderingen doorvoert in de wetgeving over en de wetenschappelijke omgang met embryo’s. De kabinetsdeelname van ChristenUnie en D66, tegenpolen op medisch-ethisch terrein, ligt daaraan ten grondslag.

‘Kiembaanmodificatie’ vindt plaats met de techniek CRISPR Cas9, die stukjes DNA in een menselijk embryo knipt en plakt, waardoor handicaps en erfelijke aandoeningen kunnen worden weggenomen. Het proces kan nu nog niet zonder opheffen van het verbod op embryokweek; er is veel meer genetisch materiaal nodig dan de honderdduizend embryo’s die nu jaarlijks worden gebruikt voor vijfduizend geboortes via ivf.

Kweek

Veel meer embryo’s dan nu zullen dan ook worden weggegooid; de huiver voor het massaal vernietigen van menselijk leven is ‘bij veel meer groepen dan de behoudend christelijke’ aanwezig, stelt Van Dijk.

Dat bleek bij het optreden van de ­Chinese onderzoeker He Jiankiu, die in november vorig jaar de meisjes Lulu en Nana presenteerde – genetisch gemanipuleerde baby’s. Van Dijk: ‘Waarom niet veel breder ingezet op het produceren van synthetische embryo’s voor onderzoek?’

Hij zegt dat er rondom ‘DNA-reparatie’ nog veel onzeker is wat betreft veiligheid en effectiviteit. Van Dijk heeft ook vragen over het commercieel worden van de techniek en de ‘flinterdunne grenzen tussen genezing en mensverbetering’.

Het vrijgeven van wetenschappelijk onderzoek en embryokweek was in maart 2017 geadviseerd door de ­Gezondheidsraad en als wetsvoorstel overgenomen door toenmalig minister van Volksgezondheid Edith Schippers (VVD).

In het nieuwe kabinet-Rutte III werd de kwestie in de politieke ijskast gezet. De SGP staat behoudender in dit debat dan de ChristenUnie, maar Van Dijk vindt niet dat de houding van die partij is veranderd door de regeringsdeelname: ‘Het is aan de ChristenUnie te danken dat er überhaupt een debat over genetische manipulatie van embryo’s plaatsvindt en wortelt in de samenleving.’ <

 

Reacties uitgeschakeld voor Breed Maatschappelijk Debat over DNA-manipulatie is het pauzenummer van Rutte-III

‘Verbod embryo’s kweken niet houdbaar’

ANP 15-01-2018, BINNENLAND, auteur Roselien Herderschee, redacteur Zorg. Overheden moeten met wetgeving komen die het kweken van menselijke embryo’s voor wetenschappelijke doeleinden onder voorwaarden toestaat. Dat schrijven de ethische commissies van…

ANP 15-01-2018, BINNENLAND, auteur Roselien Herderschee, redacteur Zorg.

Overheden moeten met wetgeving komen die het kweken van menselijke embryo’s voor wetenschappelijke doeleinden onder voorwaarden toestaat.

Dat schrijven de ethische commissies van twee grote Europese artsenverenigingen in nieuwe aanbevelingen die gepubliceerd zijn in de tijdschriften Human Reproduction Open en European Journal of Human Genetics. Het gaat om organisaties van artsen die zich bezighouden met menselijke voortplanting en menselijke genetica.

Op dit moment is de kweek van embryo’s voor onderzoek in veruit de meeste landen verboden.

Laboratoriumonderzoek

“De kern van het pleidooi is dat er meer ruimte moet komen voor embryo-onderzoek”, zegt Guido de Wert, hoogleraar Biomedische Ethiek aan de Universiteit van Maastricht en eerste auteur van de aanbevelingen. “In eerste instantie om adequaat laboratoriumonderzoek naar de veiligheid van nieuwe, experimentele voortplantingstechnieken mogelijk te maken. Als blijkt dat die technieken waarschijnlijk veilig en effectief zijn, zou op termijn ook klinische, praktische toepassing kunnen volgen bij het repareren van de aanleg voor ernstige erfelijke ziekten.”

De Wert boog zich de afgelopen twee jaar samen met deze twee Europese commissies over nieuwe aanbevelingen. “In vorige decennia is er in veel landen wetgeving ontwikkeld die genetische modificatie in het kader van de menselijke voortplanting absoluut verbiedt, omdat er allerlei absolute ethische bezwaren zouden zijn”, zegt De Wert. “Wij concluderen op basis van ons onderzoek dat die bezwaren niet steekhoudend zijn.”

‘Naïeve Henkie’

“Er is sinds het bepalen van eerdere standpunten veel veranderd”, vervolgt hij. “In onder andere Amerika zijn de afgelopen jaren belangrijke wetenschappelijke doorbraken geboekt. We moeten niet naïeve Henkie zijn, maar tijdig nadenken over de implicaties daarvan voor patiënten.”

Amerikaanse wetenschappers slaagden er het afgelopen jaar in een ziek embryo te corrigeren, waardoor een erfelijke hartaandoening werd uitgeschakeld. Dat gebeurde in een laboratoriumsetting, met embryo’s die speciaal voor onderzoeksdoeleinden gekweekt waren.

Nederlandse klinisch genetici temperden meteen de verwachting dat daar op korte termijn grote effecten voor patiënten van verwacht kunnen worden. En voor mensen die weten dat ze een genetisch erfelijke aandoening hebben, zoals de ziekte van Duchenne, bestaat er met embryoselectie (PGD) al een veilige optie om een gezond kind te krijgen.

Het punt is echter, aldus De Wert, dat PGD niet in alle gevallen helpt. “Zo is er soms gewoonweg geen gezond embryo beschikbaar voor selectie. Genetische modificatie zou dan op termijn wellicht een optie kunnen zijn, indien dat voldoende veilig is.”

“Bovendien”, zegt De Wert, “kun je de nieuwe voortplantingstechnieken en later hun toepassingen, niet onderzoeken met embryo’s die met traditionele ivf-technieken tot stand gekomen zijn. Daarvoor heb je nu juist die gekweekte embryo’s nodig.”

Wereldwijd hebben landen uiteenlopende wet- en regelgeving voor het gebruik van embryo’s voor wetenschappelijke doeleinden. In Nederland mogen alleen restembryo’s die ontstaan in het kader van een IVF-traject gebruikt worden voor onderzoek, maar embryo’s mogen niet speciaal gemaakt worden voor onderzoek. Dat mag alleen in Japan, de VS, België, Zweden en Engeland.

In Nederland is het, net als in veel andere landen, verboden om embryo’s te kweken speciaal voor wetenschappelijke doeleinden. Om dat verbod op te heffen, zou de Embryowet moeten worden verruimd. Maar die optie ligt politiek erg gevoelig.

“Voormalig zorg-minister Schippers had een voorstel in voorbereiding om de bestaande Embryowet te versoepelen, maar in het regeerakkoord is daar geen sprake meer van. We zijn terug bij af”, zegt de Wert. Net als bij enkele andere medisch-ethische kwesties, verandert er op dit terrein niets. De regeringspartijen hebben over veel medisch-ethische kwesties fundamenteel andere opvattingen.

Risico’s

De Wert stoort zich aan de passage in het regeerakkoord waarin staat dat bij politieke besluitvorming met betrekking tot medisch-ethische dilemma’s zorgvuldigheid boven snelheid gaat. “Dat suggereert dat mensen die pleiten voor het verruimen van wetgeving niet voor zorgvuldigheid zijn”, zegt De Wert. “Maar ook mensen die pleiten voor ruimere wetgeving, vinden dat onderzoek zorgvuldig plaats moet vinden en vooraf moet worden beoordeeld door medisch-ethische commissies. Zoals dat nu ook gebeurt.”

“In plaats van een algeheel verbod op het kweken van embryo’s voor wetenschappelijke doeleinden te handhaven, zouden overheden beter kunnen kijken hoe ze dat kweken zorgvuldig kunnen reguleren”, zegt De Wert. “Als je de potentie en risico’s van nieuwe voortplantingstechnieken goed en veilig wilt onderzoeken, zul je de mogelijkheid moeten creëren embryo’s te maken voor onderzoek. Dat getuigt juist van zorgvuldigheid.”

 

Reacties uitgeschakeld voor ‘Verbod embryo’s kweken niet houdbaar’

We weten nog niet waar crispr knipt.

NRC, 7 december 2018. Auteur:  Anne Martens. Gentechnologie Crispr-cas knipt DNA nog lang niet zo nauwkeurig als genetici zouden willen. Ongewenste mutaties lijken voorlopig onvermijdelijk. De Chinese biofysicus Jiankui He sloeg…

NRC, 7 december 2018.

Auteur:  Anne Martens.

Gentechnologie Crispr-cas knipt DNA nog lang niet zo nauwkeurig als genetici zouden willen. Ongewenste mutaties lijken voorlopig onvermijdelijk.

De Chinese biofysicus Jiankui He sloeg veel ethische en technische stappen over bij het genetisch ‘verbeteren’ van baby’s Lulu en Nana. Vorige week liet hij, vanuit het niets, de wereld weten dat hij gesleuteld had aan het DNA van een tweeling tijdens hun embryonale fase, waardoor ze resistent zouden zijn tegen hiv. De ethische aspecten van zijn werk zijn afgelopen week in de media al veelvuldig besproken, maar hoe betrouwbaar is de techniek die hij gebruikte?

Dit artikel kunt u verder lezen via deze link.

 

 

 

 

 

 

Reacties uitgeschakeld voor We weten nog niet waar crispr knipt.

Waar ligt de grens tussen genezen en verbeteren?

NRC, 7 december 2018, opinie. Auteur: Britta van Beers is universitair hoofddocent rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Design-baby’s; de crispr-techniek om menselijke embryo’s genetisch te veranderen hoort niet in…

NRC, 7 december 2018, opinie.

Auteur: Britta van Beers is universitair hoofddocent rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Design-baby’s; de crispr-techniek om menselijke embryo’s genetisch te veranderen hoort niet in de fertiliteitskliniek, betoogt Britta van Beers. Het huidige verbod is er niet voor niets.

Onder de hoede van He Jiankui zijn twee genetisch gemodificeerde baby’s geboren, heeft hij bekend gemaakt. De Chinese wetenschapper gebruikte de crispr-cas9-techniek om het dna van de meisjes in wording te bewerken. Met deze techniek zijn apen, honden, vogels, insecten en vissen al genetisch gemodificeerd. Hoe te denken over de mogelijkheid dat de mens nu ook zichzelf gaat veredelen? Is het tijd om het wereldwijde verbod op ‘kiembaanmodificatie’ – een aanpassing van het dna die via zaad- of eicellen kan worden doorgegeven – op te heffen? Of is het praktisch onmogelijk om deze ‘zelfdomesticatie van de mens’ via regulering in goede banen leiden?

Over deze vragen, die raken aan de toekomst van de mensheid, woeden wereldwijd verhitte discussies. Voor- en tegenstanders van kiembaanmodificatie nemen het He zeer kwalijk dat hij de uitkomst ervan niet heeft afgewacht.

Crispr is geen louter medisch-technische kwestie, die met wat pragmatisme op te lossen zou zijn

Volgens de embryologen Sebastiaan Mastenbroek en Sjoerd Repping heeft dit debat echter geen zin (Laat het verbod op embryokweek los, 4/12) Immers: „De genbaby’s komen eraan.” Daarom is het geen optie meer om de techniek niet te willen. Het gaat er alleen nog om onder welke voorwaarden de techniek veilig en effectief is te gebruiken.

Medici kunnen volgens hen het best bepalen of de techniek al klinisch veilig is; zo brengen ze het terug tot een louter medisch-technische kwestie, die met wetenschappelijke deskundigheid, risicomanagement en pragmatisme op te lossen zou zijn.

Maar zo wordt de publieke verbeeldingskracht, die dit debat nu juist zo nodig heeft, in de kiem gesmoord. Een technologie die raakt aan de toekomst van de menselijke voortplanting verdient een breed gedragen democratisch debat, waarin iedereen, en niet alleen de wetenschappelijke beroepsgroep, wordt uitgenodigd om na te denken over de vraag wat voor een toekomst we willen voor onszelf en komende generaties.

Want met deze technologie staan, naast gezondheidsrisico’s, meerdere fundamentele waarden op het spel.

Internationale rechtsorde

Het verbod op kiembaanmodificatie kwam in de jaren negentig tot stand. De internationale rechtsorde vreesde destijds dat kinderen anders gedegradeerd zouden worden tot objecten. En ook dat sociaal-economische ongelijkheden op genetisch niveau zouden doorwerken in toekomstige generaties.

Helaas staan Mastenbroek en Repping niet alleen. Eerder stelden de Gezondheidsraad en toenmalig minister van Volksgezondheid Edith Schippers (VVD) al voor om het Nederlandse verbod op kiembaanmodificatie op te heffen. Volgens hen bieden de huidige regels voor embryoselectie een bruikbaar reguleringsmodel.

Bij embryoselectie worden meerdere embryo’s gecreëerd en wordt na genetische screening een selectie gemaakt. Deze techniek is van groot belang voor wensouders met genetische aandoeningen in de familie. Voor hen biedt embryoselectie in veruit de meeste gevallen reeds de mogelijkheid erfelijke ziektes te voorkomen.

Ziektes uitbannen

In Nederland is embryoselectie alleen toegestaan om ernstige ziektes te voorkomen. Schippers en de raad denken dat deze benadering ook voor kiembaanmodificatie een begaanbare weg vormt. Want wie is er nu tegen uitbanning van ernstige ziektes? En worden langs deze weg de gevaren van eugenetica en mensverbetering niet afgewend?

Helaas ligt het niet zo simpel. Voor dit reguleringsmodel is het essentieel om het begrip ‘ernstige ziektes’ precies af te bakenen. Maar waar ligt de grens tussen het genezen en verbeteren van het nageslacht? Bij kiembaanmodificatie is het risico van een hellend vlak veel groter dan bij embryoselectie. Bij de laatste methode wordt een keuze mogelijk tussen embryo’s die door de genetische loterij tot stand zijn gebracht. Maar crispr doorbreekt het monopolie van de genetische loterij en vergroot het aantal keuzemogelijkheden radicaal.

Zo maakt crispr het mogelijk dna toe te voegen dat niet van de ouders afkomstig is, of zelfs niet eens bij mensen voorkomt. De mogelijkheden tot ‘mensverbetering’ nemen dan ook exponentieel toe als kiembaanmodificatie wordt toegelaten in de fertiliteitskliniek.

Met zijn ingreep beoogde He de meisjes in wording resistent te maken tegen het hiv-virus. Is hier sprake van genezing of mensverbetering? De kwestie van de Chinese crispr-baby’s laat al zien hoe de grens tussen genezen en verbeteren van meet af aan vervaagt. De ingreep bracht geen genezing tot stand. Tegelijkertijd kan het doel van de ingreep toch medisch worden genoemd omdat het gaat om de preventie van aids.

Vergeet de grens

Volgens het gezaghebbende Britse adviesorgaan voor medisch-ethische kwesties, de Nuffield Council on Bioethics, is die grens zelfs zo problematisch, dat je het idee van een grens maar betere helemaal kunt loslaten. Mits de genetische ingreep bijdraagt aan „het welzijn van het toekomstige kind”, acht het invloedrijke adviesorgaan toepassing van deze technologie ethisch aanvaardbaar, aldus die adviesraad in zijn recente rapport Genome editing and human reproduction. De Nuffield Council gaat daarmee aanzienlijk verder dan oud-minister Schippers en de Gezondheidsraad: de deur naar mensverbetering wordt wagenwijd opengezet met alle risico’s van dien.

Uiteraard is ook een andere redenering mogelijk. Als het praktisch onmogelijk is om een scherpe grens te trekken tussen genezen en verbeteren, is de belofte van een strikt gereguleerd en beperkt gebruik van kiembaanmodificatie dan eigenlijk geen illusie? In dat licht lijkt het beter om vast te houden aan het bestaande verbod op kiembaanmodificatie en niet het zorgvuldig opgebouwde wereldwijde juridische kader af te breken bij de eerste gelegenheid dat het relevant wordt af te breken.

 

 

 

 

Reacties uitgeschakeld voor Waar ligt de grens tussen genezen en verbeteren?

Laat het verbod op embryokweek los?

NRC, 3 december 2018, opinie. Auteurs: Sebastiaan Mastenbroek is klinisch embryoloog en onderzoeker. Sjoerd Repping is klinisch embryoloog, hoogleraar en afdelingshoofd. Beiden van het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde, Amsterdam UMC, locatie AMC. Design-baby’s;…

NRC, 3 december 2018, opinie.

Auteurs: Sebastiaan Mastenbroek is klinisch embryoloog en onderzoeker. Sjoerd Repping is klinisch embryoloog, hoogleraar en afdelingshoofd. Beiden van het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde, Amsterdam UMC, locatie AMC.

Design-baby’s; nieuwe voortplantingstechnieken gaan aan Nederland niet voorbij, dus laten we die zelf uitgebreid onderzoeken, schrijven Sebastiaan Mastenbroek en Sjoerd Repping.

De Chinese wetenschapper Jiankui He kondigde vorige week de geboorte aan van twee baby’s die genetisch gemodificeerd zijn. Een belangrijke ontwikkeling, hoewel er nog veel onzekerheid is over het onderzoek. De verontwaardiging was groot: de techniek wordt nog onvoldoende veilig geacht en er heeft nog onvoldoende maatschappelijke discussie plaatsgevonden over de vraag tot waar we moeten gaan met genetische modificatie van mensen. De crispr-techniek is te gebruiken voor het voorkómen van zeer ernstige erfelijke aandoeningen, maar ook voor het genetisch ‘verbeteren’ van de mens. Dat laatste kan dan gaan om het toevoegen van eigenschappen die nu ook al bij sommige individuen onder ons voorkomen, zoals resistentie tegen hiv of een hoog IQ, tot het aanbrengen van eigenschappen die nog geen mens bezit, zoals het bestand zijn tegen straling of het kunnen genereren van energie uit zonlicht.

U kunt dit artikel verder lezen via deze link.

 

 

Reacties uitgeschakeld voor Laat het verbod op embryokweek los?

Deze stap had nooit gezet mogen worden.

NRC, 1 december 2018, Opinie. Auteur: Rosanne Hertzberger is microbioloog. Ik zal eerlijk bekennen dat ik het debat over genetisch sleutelen aan mensen altijd doodsaai vond. Telkens weer diezelfde irrelevante…

NRC, 1 december 2018, Opinie.

Auteur: Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Ik zal eerlijk bekennen dat ik het debat over genetisch sleutelen aan mensen altijd doodsaai vond. Telkens weer diezelfde irrelevante vragen: of ouders straks oogkleur en intelligentie mochten bepalen (hoe dan?), veel luchtfietserij, veel alarmistische voorspellingen van beroepsethici. Ik vond het weinig urgent allemaal.

Daar kwam deze week definitief verandering in. Twee baby’s geboren met geknipt en geplakt DNA

Er zijn twee baby’s geboren met geknipt en geplakt DNA. Als we de berichtgeving moeten geloven zijn er meer onderweg. Deze jonge mensen zijn dus in de kern van hun wezen aangepast, in al hun organen, huid, hersenen, vezels en vaten zit het resultaat van het werk van de onderzoeker. Hun geslachtscellen zijn geen uitzondering daarop. En aangezien er niets is dat straks deze vrouwen ervan weerhoudt zich voort te planten, is er grote kans dat de creatie van de onderzoeker voortgezet wordt in alle komende generaties.

U kunt dit artikel verder lezen via deze link.

 

Reacties uitgeschakeld voor Deze stap had nooit gezet mogen worden.

Er zijn veel embryo’s nodig voor dat ene gewenste leven

Nederlands Dagblad, 6 september 2018 Auteurs: Diederik van Dijk en Elise van Hoek-Burgerhart, directeur resp. manager belangenbehartiging van NPV – Zorg voor het leven Vandaag praat de Tweede kamer over…

Nederlands Dagblad, 6 september 2018

Auteurs: Diederik van Dijk en Elise van Hoek-Burgerhart, directeur resp. manager belangenbehartiging van NPV – Zorg voor het leven

Vandaag praat de Tweede kamer over medische ethiek. Alle hete hangijzers staan op de agenda: orgaandonatie, euthanasie en afbreking zwangerschap. Spannend wordt het ook als het gaat over wat we met embryo’s willen.
Er staat veel op het spel vandaag in de Kamer. Op grond van de Embryowet is nu alleen onderzoek toegestaan met embryo’s die overblijven na vruchtbaarheidsbehandelingen. Maar embryo’s kunnen ook gekweekt worden. Willen we dat? Het is hoog tijd dat de discussie over kweekembryo’s van de grond komt. Wij hebben grote bezwaren. Vooral omdat het kweken van embryo’s voor onderzoek, om ze daarna te vernietigen, in strijd is met de menselijke waardigheid. De specialisten van de Gezondheidsraad, die in 2017 het rapport schreven ‘Ingrijpen in het DNA van de mens: doen of laten?’, gaan hieraan voorbij en stelden dat als onderzoek met kweekembryo’s het doel heeft ‘ernstige aandoeningen’ terug te dringen, ‘het niet meer in strijd zou zijn met de menselijke waardigheid’.

Het politieke debat hierover is spannend. De huidige coalitie kent belangrijke ideologische tegenpolen, ChristenUnie en D66. Maar die tegenpolen hoeven het debat niet te verlammen. Ze maken namelijk beter dan ooit duidelijk wat de achterliggende levensbeschouwelijke dilemma’s en drijfveren zijn.

Zorgkosten

Uiteindelijk gaat het over veel meer dan de status en beschermwaardigheid van het embryo. Het gaat over ons allemaal. Het gaat ook over stijgende zorgkosten en hoe je die afweegt tegen de alternatieven. Tegen welke prijs willen we ernstige erfelijke ziekten uitroeien? Hoeveel embryo’s offeren we op voor dat ene felbegeerde kind voor een stel van hetzelfde geslacht? En willen we mensen beter maken of betere mensen maken? De morele waarde van elk embryo mag niet buiten beeld raken. Niet bij de Gezondheidsraad en de Tweede Kamer, maar ook niet bij het grote publiek. Wat zich nu afspeelt in laboratoria en lobbykamers, kan bepalen hoe menselijk leven er in de toekomst uitziet. Hoe wij reageren, zegt veel over wie we zijn en welke waardigheid we ook dat prille leven toekennen. Daarom is het debat vandaag in de Tweede Kamer zo belangrijk.

Onvruchtbare koppels

Chuva de Sousa Lopes, onderzoeker in het Leids Universitair Medisch Centrum, vertelt in de VPRO/Human-serie De volmaakte mens dat ze graag onvruchtbare koppels een genetisch eigen kind wil geven. Dat klinkt zeer menslievend. Want wie gunt zo’n stel nu geen kinderen? Maar om haar wens te verwezenlijken wil ze graag embryo’s kweken.

Voor de duidelijkheid: het gaat hier niet om ivf (reageerbuisbevruchting). Bij die techniek worden een eigen eicel en zaadcel ingezet om een zwangerschap van een genetisch eigen kind te laten ontstaan. Gekweekte embryo’s worden meer gezien als testmateriaal: behulpzaam om processen te leren kennen van een succesvolle voortplanting.

Rechtsfilosoof Britta van Beers stelde in haar bijdrage in een rondetafelgesprek voor de Tweede Kamer (4 juni 2018) dat er ‘een verdingelijking van een embryo optreedt’ wanneer je die doelbewust creëert voor wetenschappelijke doeleinden. Bij een embryo ontstaan in een ivf-traject, is er een relatie met de ouders, maar die ontbreekt bij een kweekembryo. Hoeveel leven mag je vernietigen om gewenst leven tot stand te brengen? Die vragen gelden bij kweekembryo’s, maar ook nu al. De huidige ivf-praktijk in Nederland creëert jaarlijks 100.000 embryo’s, 95.000 gaan verloren. Aantallen om duizelig van te worden. Hoe hoog wordt het aantal bij embryokweek? Rond grenzeloos onderzoek met proefkonijnen is terecht discussie en protest. Bij onderzoek naar embryo’s is het stil.

Wetenschappers stellen dat onderzoek met embryo’s nodig is voor veilige nieuwe technieken. Maar het gaat niet alleen over stamcellen. Het gaat om de vraag ‘Wat is dat, menselijk leven?’ En op deze vraag is het antwoord van een natuurkundige anders dan het antwoord van een filosoof of een ethicus. Onder een microscoop zie je cellen, maar je ziet geen liefde of waardigheid. Toch horen ze alle drie bij menselijk leven.

Onvruchtbaarheid

En dan nog een vraag: hoe noodzakelijk is het onderzoek om onvruchtbare stellen een eigen kind te geven? Je kunt er ook anders tegenaan kijken. ‘Onvruchtbaarheid neemt niet toe’, stelde gynaecoloog en vruchtbaarheidsspecialist Egbert te Velde in 2017 in het wetenschappelijke tijdschrift European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology. De vraag naar ivf groeit, terwijl de biologische vruchtbaarheid stabiel is, stelt hij. Anticonceptie en uitstelgedrag zijn de belangrijkste boosdoeners, waardoor stellen geen kinderen krijgen wanneer ze dat wel willen.

Hoever zijn we nog verwijderd van het ideaal van absolute autonomie en het ‘recht’ een kind samen te stellen naar eigen keuze? Er zijn meer vragen dan antwoorden. Maar die antwoorden moeten er wel komen. De Tweede Kamer zet vandaag een belangrijke stap, voor zichzelf en voor de samenleving.

 

Reacties uitgeschakeld voor Er zijn veel embryo’s nodig voor dat ene gewenste leven

Nota Medische ethiek van ministerie VWS en debat TK

Rijksoverheid. Auteur: minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Hugo de Jonge. Minister De Jonge (VWS) informeert de Tweede Kamer hoe het kabinet de komende jaren zal omgaan met medisch-ethische vragen en wat…

Rijksoverheid.

Auteur: minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Hugo de Jonge.

Minister De Jonge (VWS) informeert de Tweede Kamer hoe het kabinet de komende jaren zal omgaan met medisch-ethische vragen en wat het kabinet op dit gebied wil bereiken.

Hij schrijft in de inleiding van zijn nota als volgt. “Met grote regelmaat is er maatschappelijke aandacht voor medisch-ethische vraagstukken. In het publieke debat leven vragen rondom zwangerschap en geboorte, het doen van medisch-wetenschappelijk onderzoek of het maken van keuzes over zorg rondom het levenseinde. Ethische kwesties raken aan de kern van wie we zijn en waar we voor staan. In de samenleving bestaan op medisch-ethisch gebied verschillende opvattingen. Het maken van keuzes over deze vraagstukken is daardoor geen eenvoudige opgave. Juist daarom is een goede dialoog met elkaar van belang. Door uit te gaan van gedeelde waarden en respect te hebben voor de gezichtspunten van een ander, meent dit kabinet een goed gesprek over ethische vraagstukken te kunnen voeren en wellicht (een deel van) de verschillen te kunnen overbruggen. Voor alle partijen zijn een goede volksgezondheid en gezondheidszorg van belang.

De ontwikkeling van de geneeskunde wordt gevoed door wetenschappelijk onderzoek en technologische innovaties en beoogt te resulteren in nieuwe diagnostiek en behandelmogelijkheden, preventie en genezing van ziektes, mogelijkheden om lijden te verlichten, of meer patiëntgerichte zorg. Dat neemt niet weg dat de opvattingen over de precieze invulling van die zorg of wetenschap
uiteen kunnen lopen. Wanneer bij besluitvorming over deze onderwerpen medisch-ethische overwegingen een rol spelen, is bestaande wet- en regelgeving het uitgangspunt, zoals afgesproken in het regeerakkoord.

Het doel van dit kabinet is om bij medisch-ethische vraagstukken te komen tot beleid dat kan rekenen op breed draagvlak binnen onze samenleving, dat aansluit bij ons moreel kompas. Om bij beleidsveranderingen een antwoord te vinden op de vraag welke ruimte wenselijk en aanvaardbaar is, zijn daartoe in het regeerakkoord drie vragen opgenomen, die het uitgangspunt vormen voor het maken van keuzes en daarmee voor de standpunten van dit kabinet. Allereerst zal de vraag naar de medisch-wetenschappelijke noodzaak moeten worden gesteld.
Zijn er toereikende alternatieven die geen of een minder vergaande verruiming van de beleidsruimte behoeven? Als tweede is er de vraag naar de medisch-ethische dimensie, waarbij niet alleen wetenschappelijke belangen worden gewogen, maar waarbij ook ethische bezinning bij wetenschappers en zorgprofessionals een rol speelt. Het regeerakkoord verwijst daarbij naar het
zwaarwegende belang van adviezen van de Gezondheidsraad en andere adviesorganen, alsmede de Raad van State. Tot slot is van belang dat er maatschappelijke discussie en politieke bezinning heeft plaatsgevonden.

In deze nota werkt de Minister verder uit hoe het kabinet hieraan verder invulling wil geven. Vervolgens gaat hij in op de diverse concrete beleidsvraagstukken en schetst hij de richting waarin het kabinet de komende jaren zal gaan. Hij doet dat aan de hand van drie overkoepelende thema’s:

1) vraagstukken rond het begin van het leven;

2) medisch-wetenschappelijk onderzoek en technologie;

3) vraagstukken rond het einde van het leven.

 

Zie “Nota medische ethiek, d.d. 6 juli 2018”

Zie ook het verslag van het algemeen overleg in de Tweede Kamer, gehouden op 6 september 2018, over Medische ethiek/ Afbreking zwangerschap/ Euthanasie (te downloaden op de website van de Tweede Kamer Der Staten- Generaal.

 

 

 

 

 

 

Reacties uitgeschakeld voor Nota Medische ethiek van ministerie VWS en debat TK

Type uw zoekwoord in onderstaand veld. Druk hierna op enter/return om te zoeken