Provita

Grégor Puppinck

22 januari 2026

De Franse senatoren hebben het wetsvoorstel over het recht op waardig sterven volledig herschreven door het verbod op doden te bevestigen en de gewetensvrijheid van iedereen te waarborgen. Het ECLJ is verheugd dat het aan dit succes heeft kunnen bijdragen.

Tot ieders verrassing heeft de Senaat in de nacht van 21 op 22 januari het principe van het recht op hulp bij zelfdoding en euthanasie verworpen. Het heeft dit vervangen door ‘het recht’ van elke persoon ‘op de best mogelijke verlichting van pijn en lijden’. Dit recht wordt gegarandeerd tot aan het overlijden van de persoon, ‘zonder dat enige vrijwillige interventie tot doel heeft de dood te veroorzaken of te helpen sterven’. De Senaat bevestigt daarmee het recht op palliatieve zorg, ‘zelfs wanneer deze middelen het bewustzijn kunnen aantasten of het leven kunnen verkorten, op voorwaarde dat ze uitsluitend tot doel hebben het lijden te verlichten’.

Een meerderheid van de senatoren heeft dus de eerder in de commissie van de Senaat aangenomen tekst verworpen, die voorzag in het toestaan van vrijwillige dood in de laatste dagen van het leven, als een verlengstuk van palliatieve zorg of sedatie. Voor sommigen, vooral politiek links, ging deze tekst niet ver genoeg in de erkenning van het recht op sterven, terwijl hij voor anderen onaanvaardbaar was omdat hij ‘een voet tussen de deur zette’ door het verbod op doden te doorbreken.

De strategie van de ‘voet tussen de deur’, die door de Senaat werd verworpen, is wel degelijk een realiteit. Ze wordt al decennialang toegepast door de voorstanders van euthanasie van de Association pour le droit de mourir dans la dignité (ADMD) en wordt ook toegepast in de landen die euthanasie hebben gelegaliseerd. Ze hebben allemaal de voorwaarden voor toegang tot ‘vrijwillige’ dood verlengd, zodat ook mensen met psychische klachten en minderjarigen er gebruik van kunnen maken. Verschillende van deze landen hebben in verband hiermee hun investeringen in palliatieve zorg teruggeschroefd. Tegenwoordig wordt 5% van de sterfgevallen in Canada veroorzaakt door een dodelijke injectie, en dit percentage stijgt elk jaar.

Omdat het onmogelijk was een compromis te vinden tussen leven en dood, heeft de Senaat zich beperkt tot het terrein van de palliatieve zorg waarover wel een consensus bestaat. In heel Frankrijk is er een groot tekort aan palliatieve zorg. Momenteel wordt slechts in 50% van de behoeften voorzien, met 7500 bedden, en deze behoeften zullen toenemen naarmate de bevolking vergrijst. De staat trekt slechts 1,6 miljard euro per jaar uit voor deze essentiële dienst, en de verwachte verhoging van 1 miljard in de komende 10 jaar is bij lange na niet voldoende.

Op dit moment benadrukken we drie dingen van de stemming van de senatoren.

Ten eerste is er geen consensus of compromis over de kwestie van euthanasie en hulp bij zelfdoding. Het verhaal in de media dat er een consensus zou bestaan en dat de senatoren “openstaan” voor euthanasie, is onjuist. Dat bleek tijdens de debatten van 21 januari: de standpunten van degenen die het leven willen beschermen en degenen die van de dood een recht willen maken, zijn onverenigbaar.

Het verwerpen van de tekst is het resultaat van het gezamenlijke verzet van de senatoren die fundamenteel gekant zijn tegen euthanasie en hulp bij zelfdoding, en van de senatoren, met name de socialisten, die daarentegen van mening waren dat de tekst niet ver genoeg ging.

Ten tweede, en dat is een andere overwinning, heeft de Senaat een amendement aangenomen dat de vrijheid van medisch-sociale instellingen, met inbegrip van confessionele instellingen, garandeert geen euthanasie en hulp bij zelfdoding toe te passen. Het pleidooi van ECLJ samen met de religieuzen van ziekenhuiscongregaties heeft vruchten afgeworpen: de senatoren zijn overtuigd geraakt van de noodzaak om het onrecht dat hun zou worden aangedaan, te voorkomen.

Ook heeft de Senaat het ‘delict van belemmering’ geschrapt, dat een gevangenisstraf van twee jaar en een boete van 30.000 euro oplegde aan iedereen die euthanasie of zelfdoding van een derde, zelfs een naaste, probeerde te voorkomen of te verhinderen.

De Senaat heeft de gewijzigde tekst goedgekeurd en doorgestuurd naar de Franse Assemblée. Deze Assemblée zal op basis hiervan aan een tweede lezing werken vanaf 17 februari. Als de Assemblée de tekst van de Senaat echter verwerpt, zal deze wetgevende vergadering teruggrijpen op zijn eigen tekst die in mei 2025 is aangenomen, alvorens deze opnieuw naar de Senaat te sturen.

De tekst die in mei 2025 werd aangenomen, was verschrikkelijk: het wetsvoorstel maakte euthanasie en zelfdoding mogelijk op basis van de beslissing van één enkele arts, op mondeling verzoek van een patiënt, binnen drie dagen, zonder dat de naasten op de hoogte werden gebracht en gerechtelijke stappen konden ondernemen. Dit alles kon worden toegepast op een persoon wiens ziekte niet eens in een terminaal stadium verkeerde. Controle zou pas na de dood worden uitgeoefend, die kon worden toegebracht door dezelfde arts die tot de dood had besloten. Zowel de voorwaarden voor toegang tot de dood als de procedure voor de uitvoering van het besluit en de controle daarop waren bedoeld om de dood te vergemakkelijken. De deuren naar de dood zouden wijd openstaan om een zogenaamde ‘vrijheid’ te garanderen.

Verder ligt de bal ook bij de Franse president Emmanuel Macron. Zal hij een referendum durven uitschrijven? Vorig jaar beloofde hij de Fransen te raadplegen als het debat in het parlement ‘vast zou lopen’; op 31 december jongstleden herhaalde hij zijn vastberadenheid over deze wet… Hij wil er alles voor doen om deze wetgeving erdoor te krijgen, maar hij weet dat een dergelijke stemming zou kunnen uitmonden in een referendum voor of tegen hem.

Alleen God weet wat de komende maanden ons zullen brengen, maar één ding is zeker: onze mobilisatie heeft effect gehad; we hebben een overwinning behaald.

De hardnekkigheid waarmee sommigen euthanasie en hulp bij zelfdoding promoten, overdreven, terwijl de toegang tot palliatieve zorg in Frankrijk zeer ontoereikend is. Frankrijk voorziet momenteel in amper 50% van de behoeften, en die behoeften zullen toenemen in de context van de vergrijzing van de bevolking… Maar palliatieve zorg kost meer dan euthanasie…

We moeten doorgaan om de parlementsleden ervan te overtuigen dit wetsvoorstel te verwerpen. U kunt ook de analyses en video’s van het ECLJ delen.