Wetenschappelijk onderzoek, vruchtbaarheidstechnieken en behandelopties embryologie

Duiding
Wetenschappelijk onderzoek met embryo's, vruchtbaarheidstechnieken en behandelopties

Onder dit thema vallen o.a. vruchtbaarheidstechnieken met embryo’s en behandelopties zoals IVF en ICCI. Ook het klonen valt hieronder. Alsook genetische technieken en manipulatie van stamcellen, DNA, e d.

Embryo's, wat mag er in Nederland?

De Embryowet heeft tot doel grenzen te stellen aan handelingen met geslachtscellen en embryo’s. De wet formuleert regels voor de terbeschikkingstelling van deze cellen en van embryo’s, en geeft aan welke vormen van onderzoek hiermee verboden zijn.

De wet trad in werking op 1 september 2002. Sindsdien zijn er twee wetsevaluaties geweest, het eerste evaluatierapport van de Embryowet verscheen in januari 2006. Het tweede evaluatierapport Embryowet en Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting,  verscheen in september 2012. Zie hierbij ook de Kamerstukken van het Overheidsdossier  30 486 Evaluatie Embryowet.

Hoofdpunten van de embryowet

De Embryowet verbiedt het kloneren van mensen, geslachtskeuze en het tot stand brengen van mens-diercombinaties. Ook verbiedt de wet om het erfelijke materiaal in de kern van geslachtscellen of embryo’s te wijzigen. Geslachtscellen en embryo’s die niet langer voor de eigen zwangerschap worden gebruikt (bijvoorbeeld na ivf), mogen wel gebruikt worden voor: donatie; het in kweek brengen van embryonale stamcellen; en voor wetenschappelijk onderzoek. De Embryowet verbiedt het genereren van embryo’s speciaal voor wetenschappelijk onderzoek.

Degenen van wie de geslachtscellen afkomstig zijn of voor wie het embryo oorspronkelijk was bestemd, moeten hier hun toestemming voor verlenen. Voorwaarden voor wetenschappelijk onderzoek: het moet zeker zijn dat de kennis die het onderzoek zal opleveren van belang is voor de geneeskunde; er mag geen alternatieve onderzoeksmethode zijn; de Centrale commissie mensgebonden onderzoek (CCMO) of een erkende METC moet vooraf haar goedkeuring geven.

Actualiteit politiek

Minister Schippers (VVD, Volksgezondheid) stelde in mei 2016 voor, om de Embryowet te verruimen. Schippers wil uitzonderingsregels maken voor embryo-onderzoek ten behoeve van vruchtbaarheidsproblemen, kanker en ernstige erfelijke ziekten. Deze embryo’s zouden dan ook langer doorgekweekt mogen worden. Dit wijzigingsvoorstel is echter nog niet in stemming gebracht in de Tweede Kamer. Het onderwerp speelde ook een rol bij de kabinetsformatie.

Op maandag 4 juni 2018 heeft de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport een herziene convocatie rondetafelgesprek inzake de embryowet georganiseerd, met o.a. artsen, wetenschappers en ethici. Een van de deelnemers is Prof. dr. Th. Boer, bijzonder hoogleraar Ethiek van de zorg, (Theologische Universiteit Kampen en verbonden aan het Prof. dr. Lindeboom Instituut).

Actualiteit wetenschap

In februari 2017 bracht de Amerikaanse academie van wetenschappen (NAS) een gezaghebbend rapport uit waarin werd gezegd dat wetenschappers de vrijheid moeten hebben om voor onderzoeksdoeleinden menselijke embryo’s genetische te manipuleren. De Amerikanen concludeerden ook, dat als deze technieken voldoende veilig blijken, het uiteindelijk ook mogelijk zou moeten zijn uit zulke veranderde embryo’s daadwerkelijk kinderen geboren te laten worden, in gevallen waarin het gaat om een zeer ernstige ziekte waarvoor geen andere goede behandelmethoden voor handen zijn.

In een gezamelijk rapport van de Gezondheidsraad en de commissie voor genetische modificatie Cogem,  sloten ook Nederlandse deskundigen zich daar eind maart 2017 bij aan: „Mits de techniek veilig toepasbaar is, worden de belangen van toekomstige personen door het vervangen van ziekmakende door gezonde genen niet geschaad maar juist gediend”, schreven zij.

Door wetenschappers zijn recent drie nieuwe vruchtbaarheidstechnieken aangekondigd. De productie van kunstmatige zaad- en eicellen via in-vitrogametogenese (IVG); het DNA van menselijke embryo’s is voor het eerst succesvol gewijzigd door middel van human gene editing, en de eerste baby met drie genetische ouders is geboren na celkerntransplantatie. Zie  essay: Desingbaby’s of de voortplanting van de toekomst, van Britta van Beers, universitair hoofddocent rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam

Verontrustende grensvervaging

Binnen de medische biotechnologie is sprake van een verontrustende grensvervaging tussen mensen beter maken en betere mensen maken. Dit dreigt de kern van onze rechtsorde aan te tasten en het lichaam te reduceren tot een zaak. Zie artikel aanbidding van het DNA

Koppeling naar wetten
Jurisprudentie

Jurisprudentie volgt later.

Even geen crispr-baby’s meer

NRC, 13 maart 2019, door Sander Voormolen. Genetische manipulatie Wetenschappers pleiten in Nature voor een stop op het genetisch manipuleren van mensen. Maar wie moet dat moratorium gaan handhaven? Vijf jaar pauze voordat…

Waarom greep niemand in bij de crispr-baby’s?

NRC, 8 maart 2019, door Sander Voormolen. Crispr-kinderen Jiankui He, die in november de eerste transgene kinderen ter wereld bracht, was niet zomaar „een onbekende Chinese wetenschapper” die onder de radar…

Breed Maatschappelijk Debat over DNA-manipulatie is het pauzenummer van Rutte-III

Nederlands Dagblad, 8 maart 2019, door Herman Veenhof. Een brede waaier van medische en maatschappelijke organisaties gaat namens de overheid een ‘brede maatschappelijke dialoog’ over kiembaanmodificatie organiseren. De Nederlandse Patiëntenvereniging…

‘Verbod embryo’s kweken niet houdbaar’

ANP 15-01-2018, BINNENLAND, auteur Roselien Herderschee, redacteur Zorg. Overheden moeten met wetgeving komen die het kweken van menselijke embryo’s voor wetenschappelijke doeleinden onder voorwaarden toestaat. Dat schrijven de ethische commissies van…

We weten nog niet waar crispr knipt.

NRC, 7 december 2018. Auteur:  Anne Martens. Gentechnologie Crispr-cas knipt DNA nog lang niet zo nauwkeurig als genetici zouden willen. Ongewenste mutaties lijken voorlopig onvermijdelijk. De Chinese biofysicus Jiankui He sloeg…

Waar ligt de grens tussen genezen en verbeteren?

NRC, 7 december 2018, opinie. Auteur: Britta van Beers is universitair hoofddocent rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Design-baby’s; de crispr-techniek om menselijke embryo’s genetisch te veranderen hoort niet in…

Laat het verbod op embryokweek los?

NRC, 3 december 2018, opinie. Auteurs: Sebastiaan Mastenbroek is klinisch embryoloog en onderzoeker. Sjoerd Repping is klinisch embryoloog, hoogleraar en afdelingshoofd. Beiden van het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde, Amsterdam UMC, locatie AMC. Design-baby’s;…

Deze stap had nooit gezet mogen worden.

NRC, 1 december 2018, Opinie. Auteur: Rosanne Hertzberger is microbioloog. Ik zal eerlijk bekennen dat ik het debat over genetisch sleutelen aan mensen altijd doodsaai vond. Telkens weer diezelfde irrelevante…

Er zijn veel embryo’s nodig voor dat ene gewenste leven

Nederlands Dagblad, 6 september 2018 Auteurs: Diederik van Dijk en Elise van Hoek-Burgerhart, directeur resp. manager belangenbehartiging van NPV – Zorg voor het leven Vandaag praat de Tweede kamer over…

Nota Medische ethiek van ministerie VWS en debat TK

Rijksoverheid. Auteur: minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Hugo de Jonge. Minister De Jonge (VWS) informeert de Tweede Kamer hoe het kabinet de komende jaren zal omgaan met medisch-ethische vragen en wat…

De intenties van embryokweek zijn lovenswaardig, de consequenties niet

Auteurs: Theo Boer en Arthur Alderliesten;  TROUW, 25 juni 2018, opinie / rubriek ethiek. Het verbod op het kweken van embryo’s is er niet voor niets, betogen Theo Boer, hoogleraar Ethiek van…

Het embryo: ondefinieerbaar bijzonder

Prof. dr. Theo A. Boer, position paper ter gelegenheid van het rondetafelgesprek van de TK, inzake de Embryowet, op 4 juni 2018; Groningen/Kampen/Utrecht, 23 mei 2018 Het embryo: ondefinieerbaar bijzonder…

Designbaby’s of de voortplanting van de toekomst

De Groene Amsterdammer nr. 6,  7 februari 2018 Auteur: Britta van Beers, Britta van Beers is universitair hoofddocent rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam Essay: We zijn blij met de assemblage van…

Uitroeien van eenvoudige erfelijke ziekten weer stap dichterbij met CRISPR-Cas

Gen-verandering CRISPR-Cas heeft twee nieuwe kunststukjes opgeleverd. Beide zijn geschikt om mono-genetische ziekten weg te manipuleren. Wim Köhler, 27 oktober 2017 in NRC Structuur van bètaglobine Erfelijke ziekten die door…

Erfelijke DNA-fout gerepareerd in menselijk embryo

Erfelijke DNA-fout gerepareerd in menselijk embryo Genetica Genetici lijken een robuuste, veilige methode te hebben gevonden om erfelijke aandoeningen al in het embryo te repareren. Sander Voormolen, op 2 augustus…

De Embryowet opnieuw geëvalueerd – Mr dr M.C. Ploem, Dr W.J. Dondorp, Prof. mr J. Leegemaate, Prof. dr G.M.W.R. de Wert

    PVH 21e jaargang – 2014nr. 3, p. 003 Overgenomen uit het Tijdschrift voor Gezondheidsrecht, 2014 afl. 3 De Embryowet opnieuw geëvalueerd Mr dr M.C. Ploem Corrette Ploem is…

Edwin Kreulen – Interview met Prof.Dr T.A. Boer (overgenomen uit Dagblad TROUW 3 juni 2016) – Embryo is het kind van de rekening

    PVH 23e jaargang – 2016 nr. 1, p. 003 Overgenomen uit Dagblad TROUW 3 juni 2016 Verruiming embryowet Wees voorzichtig met het kweken van embryo’s, waarschuwt medisch ethicus…

Thema's aangaande Levensbegin (publicaties)
Gezondheidsraad met advies verruiming embryowet op hellend vlak
Jaargang 24 - 22 juli 2017

PVH 24e jaargang – 2017 nr. 3, p. 1 Is dit advies een logische stap in de medisch-ethische ontwikkeling? “Het advies verbaast me niet. In Nederland verbinden politici, ethici en...

Thema's aangaande Levensbegin (publicaties), Thema’s aangaande mensenrechten (publicaties)
Embryo en christelijke mensvisie
Jaargang 24 - 29 maart 2017

PVH 20e jaargang – 2013 nr. 1, p. 004 Door Prof. dr W.J. Eijk Mgr. W.J. Eijk is de aartsbisschop van Utrecht en sinds 18 februari 2012 kardinaal. Hij werd…

Thema's aangaande Levensbegin (publicaties), Thema’s aangaande mensenrechten (publicaties)
De Embryo-uitspraak en haar mogelijke gevolgen
Jaargang 24 - 29 maart 2017

PVH 19e jaargang – 2012 nr. 1, p. 018-021 Mw. Mr M-Th. Hengst Mw. Marie-Thérèse Hengst is afgestudeerd in internationaal en Europees recht aan de Radboud Universiteit Nijmegen INLEIDING Op…

Thema's aangaande Levensbegin (publicaties)
Veel nieuwe dilemma’s bij kloneren en onderzoek op embryocellen
Jaargang 22 - 21 november 2015

PVH 12e jaargang – 2005 nr. 2, p. 41-46 Door Mr drs. Evers Rabbijn van het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap en rector van het Nederlands Israëlitisch Seminarium KORTE SAMENVATTING Therapeutisch kloneren…

Thema's aangaande Levensbegin (publicaties)
Kloontje komt om zijn loontje
Jaargang 22 - 25 juli 2015

PVH 10e jaargang – 2003 nr. 5, p. 144-146 Door Dr. Th.A. Boer Universitair docent christelijke ethiek aan de Theologische Faculteit van de Universiteit Utrecht en medewerker bij het Ethiek…

Thema's aangaande Levensbegin (publicaties)
Pre-implantatie genetische diagnostiek. Hoe te waarderen?
Jaargang 22 - 25 juli 2015

PVH 10e jaargang – 2003 nr. 3-4, p. 93-96 Door Dr. V.G.H.J. Kirkels gynaecoloog n.p., thans 1e secretaris van de Medische Afdeling van het Thijmgenootschap Het is nu ruim tien…

Type uw zoekwoord in onderstaand veld. Druk hierna op enter/return om te zoeken