Thema’s aangaande Levenseinde (berichten)

Reportage: spijt van de Laatste Wil-pil

De 28-jarige Marjolein nam Middel X in, het dodelijke poeder dat de Coöperatie Laatste Wil aanbeveelt aan mensen die over hun eigen dood willen beschikken. Maar Marjolein, die in haar…

De 28-jarige Marjolein nam Middel X in, het dodelijke poeder dat de Coöperatie Laatste Wil aanbeveelt aan mensen die over hun eigen dood willen beschikken. Maar Marjolein, die in haar leven er alles aan deed om van haar suïcidale gedachten af te komen, kreeg al snel spijt en belde 112. Volgens haar nabestaanden handelde ze in een opwelling. Nu doet justitie strafrechtelijk onderzoek naar de verstrekkers van Middel X.

Lees de reportage in de Volkskrant hier.

Reacties uitgeschakeld voor Reportage: spijt van de Laatste Wil-pil

Wet- en regelgeving over euthanasie in Zuid-Europa

Door mr. Patrick Garré De heer Garré is jurist bij de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid In een artikel uit het NJB vorig jaar bespreekt prof. mr. Aart Hendriks[1] uit juni…

Door mr. Patrick Garré
De heer Garré is jurist bij de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid

In een artikel uit het NJB vorig jaar bespreekt prof. mr. Aart Hendriks[1] uit juni 2020 de ontwikkelingen in verband met levensbeëindiging op verzoek in Frankrijk, Italië, Spanje en Portugal. Door de invloed van de katholieke kerk leek een dergelijk thema onbespreekbaar in deze zuidelijke Europese landen, maar door nieuwe wetgevende initiatieven en de rechtspraak van de hoogste rechtscolleges (zoals in Italië) staan euthanasie en hulp bij zelfdoding ook in die landen hoog op de maatschappelijke agenda.

Nog geen legalisering euthanasie in Frankrijk

Op het eerste zicht bestaat er in Frankrijk een absoluut verbod op euthanasie. De Franse wetgevende vergaderingen hebben tot nu toe elk voorstel tot legalisering verworpen, ook al is een groot deel van de bevolking voorstander van bepaalde vormen van levensbeëindigend handelen op verzoek. De wet Leonetti (2005, aangepast in 2016) verbiedt zinloos medisch handelen en staat toe dat de patiënt na het verlenen van palliatieve sedatie komt te overlijden, valt een diepe en continue sedatie onder palliatieve behandeling en moet de arts de wens van de patiënt respecteren om niet te worden behandeld.

Baanbrekende uitspraak in Italië

In Italië zorgde de zaak “Fabo” voor een baanbrekende uitspraak van het Constitutioneel Hof. Fabo was als gevolg van een auto-ongeluk verlamd geraakt en blind geworden. Een Italiaans parlementslid had de patiënt naar Zwitserland gebracht waar Fabo werd gedood op zijn verzoek. De volksvertegenwoordiger werd in Italië vervolgd wegens het overtreden van het verbod tot helpen bij zelfdoding. Het Constitutioneel Hof oordeelde dat hulp bij zelfdoding onder bepaalde omstandigheden echter niet strafbaar is en vroeg het Parlement om op dat vlak de nodige initiatieven te nemen. Ook in Italië zou een grote meerderheid van de bevolking euthanasie willen decriminaliseren.

Goedkeuringen in Spanje en Portugal

In Spanje en Portugal zijn reeds wetsvoorstellen goedgekeurd in de nationale parlementen die euthanasie en zelfdoding op verzoek onder bepaalde voorwaarden mogelijk maken. Het artikel van Hendriks schetst de context, de voorwaarden en de mogelijke belemmeringen (zoals de bereidheid bij artsen om de ingreep uit te voeren of uitspraken van de bevoegde grondwettelijke hoven) in deze landen in 2020. Sindsdien is in Spanje de euthanasiewet definitief goedgekeurd op 18 maart 2021 en zal deze in werking treden in juni 2021, zelfs al zou het Spaanse Constitutionele Hof de wetgeving nog ongrondwettelijk verklaren.[2] De patiënt moet lijden  aan een “ernstige en ongeneeslijke ziekte” of een “ernstige, chronische en invaliderende aandoening”, dat “voortdurend en ondraaglijk fysiek of psychisch lijden veroorzaakt. In tegenstelling tot de Nederlandse Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (WtL) moet de uitvoerende arts over een positief advies beschikken van de tweede arts en moet hij de euthanasie vóór de uitvoering ervan voorleggen aan de Evaluatie en Controlecommissie (CEC).

Uitvoering euthanasie door verpleegkundigen

Ook in Portugal keurde de wetgevende vergadering een voorstel tot legalisering goed dat sterk gelijkt op datgene wat in buurland Spanje van toepassing zal zijn. Het grote verschil is dat ook de verpleegkundigen, weliswaar onder toezicht van een arts, de levensbeëindigende handeling kunnen uitvoeren. Bovendien is de steun onder de Portugese bevolking beperkt (50 %) en heeft de Ethische Raad van de artsenorganisatie zich tegen deze voorstellen gekant. Het Portugees Constitutioneel Tribunaal heeft de euthanasiewet op 15 maart 2021 ongrondwettelijk verklaard. Volgens dit hoogste rechtscollege was de voorwaarde van een definitief en zeer ernstig letsel volgens de wetenschappelijke consensus te vaag om op deze basis euthanasie te kunnen uitvoeren. Het is niet duidelijk wat er nu zal gebeuren; het parlement kan het ontwerp weer intrekken of de tekst herwerken en opnieuw ter stemming voorleggen.[3]

Deze nieuwe wetgevingen lijken grotendeels op datgene wat ook in de Nederlandse WtL is voorzien, behalve de mogelijke uitvoering door verpleegkundigen (in Portugal), de strengere voorwaarden rond wilsbekwaamheid, het verplicht positief advies van de tweede arts en de voorafgaande toetsing door bijzondere commissies.

Als organisatie die opkomt voor het kwetsbare leven is Juristenvereniging Pro Vita uiteraard zeer bezorgd over deze ontwikkelingen in Europa. We wensen onze leden dan ook hierover zoveel en zo nauwkeurig mogelijk te informeren. Mocht u kennis hebben van recente ontwikkelingen op het vlak van wetgeving rond ethische thema’s (zoals euthanasie, abortus, draagmoederschap, embryo’s enz.)in andere landen, laat het ons gerust weten.

Lees hier het hele artikel van Aart Hendriks.

[1] Prof. mr. A.C. Hendriks is hoogleraar gezondheidsrecht aan de Universiteit Leiden.

[2] Europees Instituut voor Bio-ethiek: Spanje: Euthanasiewet binnenkort ongrondwettelijk verklaard? https://www.ieb-eib.org/nl/nieuws/einde-van-het-leven/euthanasie-en-geassisteerde-zelfmoord/spanje-euthanasiewet-binnenkort-ongrondwettelijk-verklaard-1985.html

[3] Europees Instituut voor Bio-Ethiek: Portugal: Euthanasiewet ongrondwettelijk verklaard, https://www.ieb-eib.org/nl/nieuws/einde-van-het-leven/euthanasie-en-geassisteerde-zelfmoord/portugal-euthanasiewet-ongrondwettelijk-verklaard-1972.html

Reacties uitgeschakeld voor Wet- en regelgeving over euthanasie in Zuid-Europa

Regeling actieve levensbeëindiging bij kinderen in de maak

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) liet in een brief  aan de Tweede Kamer weten dat hij actieve levensbeëindiging bij kinderen tussen de 1 en 12…

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) liet in een brief  aan de Tweede Kamer weten dat hij actieve levensbeëindiging bij kinderen tussen de 1 en 12 jaar mogelijk wil maken.

Minister Hugo de Jonge van VWS gaat werken aan een regeling voor actieve levensbeëindiging bij kinderen.[1] Hij dit doet naar aanleiding van een onderzoek dat resulteerde in het rapport Medische beslissingen rond het levenseinde van kinderen tussen de 1 en 12 jaar.[2] Aanleiding voor het onderzoek was het ontbreken van gegevens over de praktijk van beslissingen rond het levenseinde van kinderen tussen de 1 en 12 jaar oud. Het onderzoek moest meer inzicht geven in hoe de zorg en beslissingen in de laatste levensfase gewaardeerd worden door betrokkenen en hoe vaak kinderen uit deze leeftijdsgroep om actieve levensbeëindiging vragen.

Behoefte aan de mogelijkheid van actieve levensbeëindiging

Volgens De Jonge blijkt uit het onderzoek dat er onder artsen en ouders van ongeneeslijk zieke kinderen, die uitzichtloos en ondraaglijk lijden en binnen afzienbare tijd zullen sterven, behoefte bestaat aan de mogelijkheid van actieve levensbeëindiging. Het gaat hierbij om kinderen die met verdere behandeling geen zicht meer hebben op een langer leven. In een klein aantal gevallen is de toepassing van alle mogelijkheden van palliatieve zorg zelfs niet toereikend. Die kinderen lijden daardoor onnodig (lang) zonder dat er perspectief is op verbetering. De Jonge schrijft dat het mogelijk gaat om ongeveer vijf tot tien gevallen per jaar.

De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) is voor een regeling voor actieve levensbeëindiging bij kinderen. De organisatie denkt hierbij aan een uitbreiding van de bestaande Regeling beoordelingscommissie late zwangerschapsafbreking en levensbeëindiging bij pasgeborenen (Regeling LZA/LP). Minister De Jonge wil nu zorgen voor “meer juridische waarborgen” voor artsen die op grond van hun professionele norm willen kunnen overgaan tot levensbeëindigend handelen bij kinderen.

Aansluiten bij de huidige regelgeving

De minister zoekt aansluiting bij de huidige regelgeving: de arts is strafbaar, maar kan een beroep doen op de rechtvaardigingsgrond van overmacht in de zin van noodtoestand. Deze algemene strafuitsluitingsgrond is geregeld in artikel 40 van het Wetboek van Strafrecht. De Regeling levensbeëindiging bij kinderen van 1 tot 12 jaar zal een uitwerking worden van deze strafuitsluitingsgrond. De uitwerking van de regeling gebeurt in nauw overleg met de beroepsgroepen en het openbaar ministerie.

Kinderen zijn niet wilsbekwaam

Kindereuthanasie was eerder dit jaar het onderwerp van de rede van Theo Boer, getiteld Ethische kanttekeningen bij pleidooien voor “kindereuthanasie”. Hij sprak de rede uit bij zijn afscheid als Lindeboom hoogleraar Ethiek van de Zorg aan de Theologische Universiteit Kampen. Hij plaatste ethische kanttekeningen bij de pleidooien voor kindereuthanasie. In zijn rede liet Theo Boer zien dat in de discussie over euthanasie in Nederland, kindereuthanasie nooit ver achter de horizon was. Volgens Boer ligt het probleem van kindereuthanasie bij het feit dat kinderen niet wilsbekwaam zijn. Wilsbekwaamheid behoort namelijk tot het fundament van de Nederlandse consensus over euthanasie. Boer bepleitte dat we daar nooit aan mogen tornen en “dat we mensen die er niet om kunnen vragen, niet dood maken”.

Moedwillig en actief doden intrinsiek moreel problematisch

Het moedwillig en actief doden van een mens is intrinsiek moreel problematisch, maar Boer kan actieve levensbeëindiging wel als uitzondering voorstellen. Hiervoor noemt hij wel twee kanttekeningen. Ten eerste zegt hij dat heartbreaking lijden bij kinderen ook mét de mogelijkheid van kindereuthanasie niet altijd verholpen wordt. “Niemand die het zo zegt hoor, maar de dood ís geen panacee. Er zullen altijd fouten gemaakt blijven worden, soms zal lijden onopgemerkt blijven, en al zou je tot de conclusie komen dat levensbeëindiging het enige is wat overblijft, dan nog kun je dat niet op een achternamiddag besluiten en effectueren.” Ten tweede zegt hij dat “levensbeëindiging in een protocol vangen, compleet met een stappenplan en een meldingsprocedure” hem niet het geschikte signaal lijkt.

Hij schrijft: “Van de uitzondering gaan we dan een regel maken en bij elke regel weten we dat die nieuwe grensgevallen creëert. Waarom wel kinderen tussen de een en twaalf en bijvoorbeeld geen kinderen die ouder zijn maar wilsonbekwaam? Waarom wel een procedure voor een zachte dood voor wilsonbekwame kinderen, en geen procedure bij wilsonbekwame bejaarde ouders? Als we ons bij actieve levensbeëindiging niet consequent beperken tot wilsbekwame mensen, mét alle pijn die die beperking in individuele gevallen kan veroorzaken, dan spoelt het fundament onder het Nederlandse euthanasiebeleid weg. De zorgvuldig opgebouwde consensus opgeven dat je alleen iemand dood maakt die daar zelf om vraagt, gaat kringen trekken waar we nog tientallen jaren spijt van zullen hebben.”[3] Als het gaat om het regelen van kindereuthanasie, dan pleit Boer voor een “rehabilitatie van de voorzichtigheid. Bij twijfel niet inhalen.”[4]

Lees hier de hele afscheidsrede.

[1] Beleidsreactie Medische beslissingen rond het levenseinde van kinderen 1-12 jaar, 13 oktober 2020.

[2] Medische beslissingen rond het levenseinde bij kinderen, 28 september 2019

[3] Ethische kanttekeningen bij pleidooien voor ‘kindereuthanasie, Prof.dr. Theo A. Boer, p.15-16

[4] Ethische kanttekeningen bij pleidooien voor ‘kindereuthanasie, Prof.dr. Theo A. Boer, p.17

Reacties uitgeschakeld voor Regeling actieve levensbeëindiging bij kinderen in de maak

Belgische controle- en evaluatiecommissie euthanasie onder vuur

Door mr. Patrick Garré De heer Garré is jurist bij de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid In het wekelijkse actualiteitsprogramma ‘Pano’ (30 september 2020) op de Vlaamse Publieke Omroep VRT kwamen…

Door mr. Patrick Garré
De heer Garré is jurist bij de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid

In het wekelijkse actualiteitsprogramma ‘Pano’ (30 september 2020) op de Vlaamse Publieke Omroep VRT kwamen de tekortkomingen van de Belgische Federale Controle- en Evaluatiecommissie Euthanasie (FCEE) opnieuw aan de oppervlakte.

Bij de invoering van de euthanasiewet in 2002 werd een speciale commissie opgericht die is samengesteld uit artsen, juristen en specialisten en als voornaamste doel heeft de registratieformulieren, die elke arts na de ingreep moet invullen, te controleren.[i] Bij ernstige onregelmatigheden moet de FCEE de geneesheer doorverwijzen naar het parket voor een mogelijke rechterlijke vervolging.

Daarnaast levert dit federaal overheidsorgaan tweejaarlijks een activiteitenverslag af met cijfers en ontwikkelingen over de euthanasiepraktijk aan de Kamer van Volksvertegenwoordigers (de Belgische ‘Tweede Kamer’) dat ook een aantal aanbevelingen kan bevatten voor een betere werking van de wet.

Alleen verder onderzoek bij twijfels

Het registratieformulier bestaat uit twee delen: een verzegeld luik met de namen van de patiënt en van de betrokken artsen en een tweede deel met geanonimiseerde gegevens over de omstandigheden van de euthanasie. In eerste instantie krijgen de leden van de FCEE enkel het tweede deel te zien, dat bestaat uit een samenvatting. Alleen wanneer er twijfels bestaan, wordt ook het eerste deel geopend. Wanneer een juiste formulering wordt gehanteerd in dit tweede gedeelte en er zijn geen flagrante tegenstellingen te vinden in de verklaring van de euthanasiearts, is de kans op een mogelijke vervolging bij onregelmatigheden klein.

Commissie stelt weinig vragen over controversiële onderwerpen

De commissie, belast met de problematiek van ongeneeslijk zieke patiënten, heeft sinds haar oprichting meer dan 20.000 formulieren onderzocht, waarvan slechts één dossier werd doorgestuurd naar de gerechtelijke instanties. Tijdens de maandelijkse vergaderingen van twee tot drie uren worden 200 tot 300 dossiers afgewerkt. De meeste dossiers handelen over patiënten die lijden aan een vergevorderde kanker. Die vragen volgens de commissieleden weinig onderzoek, omdat euthanasie in dergelijke situaties “evident” zou zijn. Nochtans blijkt uit de tweejaarlijkse activiteitenverslagen dat ook de ondraaglijkheid, veroorzaakt door psychisch lijden, een grote rol speelt bij aandoeningen die vooral worden geassocieerd met uitgesproken fysiek lijden. Net de inschatting van dat psychisch lijden zorgt al jaren voor controverse. Ook over het aanbieden van een andere redelijke oplossing, zoals palliatieve sedatie of de inschatting van het terminale karakter van de ziekte of ongeval, stelt de FCEE zich nauwelijks vragen.

Gebrek aan toetsing

Verschillende commissieleden klagen aan dat ze, onder andere omwille van tijdsgebrek, de vaak summiere opsommingen en de anonimiteit, de mogelijkheid niet hebben om de feitelijkheid van de aangeleverde gegevens van de euthanasieartsen te toetsen aan de euthanasiewet. Daardoor kan FCEE de deskundigheid en de onafhankelijkheid van de artsen niet ten gronde onderzoeken.
Bovendien controleert de commissie ook dossiers van de artsen uit de commissie. Hierdoor beoordelen deze artsen vaak hun eigen dossiers en herkennen ze deze van collega’s (aan de hand van het handschrift), wat mogelijk kan leiden tot belangenvermenging. Ook kan een dossier pas naar het gerecht worden gestuurd als er binnen de commissie een tweederde  meerderheid bestaat, iets wat in de praktijk bijna nooit wordt gehaald. Er is sprake van laksheid, een gebrek aan transparantie, het oprekken van de wet en belangenvermenging.

Verschil met Nederland

Onderzoekster en ethicus Sigrid Sterckx van de  Universiteit van Gent  doet al gedurende 15 jaar onderzoek naar de werking van de FCEE. Volgens de academica vervult de commissie haar wettelijk opgelegde taken niet naar behoren. Uit een omvangrijke studie blijkt bovendien dat maar liefst één derde van de uitgevoerde euthanasiegevallen niet worden gemeld aan de commissie.[ii] Het is de arts die in België de doodsoorzaak vaststelt en de overlijdensakte opstelt, terwijl in Nederland een schouwarts verantwoordelijk is voor de overlijdensakte. Daardoor bestaat er bij onze noorderburen heel wat minder kans dat de euthanasie niet wordt geregistreerd: de schouwarts zal bij euthanasie of hulp bij zelfdoding immers steeds nagaan of er is voldaan aan de nodige wettelijke vereisten (zoals de registratie). Regelgeving die strikte bepalingen bevat, maar nauwelijks te controleren valt, ondermijnt de rechtszekerheid en het geloof in een goed werkend justitieel apparaat.

Wederwoord van de voorzitter van het FCEE

De voorzitter van de FCEE, Wim Distelmans, die zelf geregeld euthanasie uitvoert en zelf een groot pleitbezorger en voortrekker van de euthanasiewet is, noemt de kritiek een eenzijdige aanval op de commissie met weinig wederwoord.[iii] Telkens wijst hij op de strenge voorwaarden zoals een herhaald en vrijwillig verzoek van de patiënt, het ondraaglijk en  medisch uitzichtloos lijden, de aanwezigheid van een ernstige en ongeneeslijke ziekte of ongeval of het ontbreken van een redelijke oplossing. Distelmans legt ook sterk de nadruk op de zelfcontrole door de artsen, waardoor het voor hem evident is dat een arts nooit euthanasie zou uitvoeren als niet is voldaan aan de wettelijke bepalingen. Volgens hem moet de commissie niet ten gronde  oordelen over de euthanasie, maar  vormt zij vooral een buffer  tussen de medische wereld en het gerecht. Verder laat zij volgens Distelmans aan de rest van de wereld zien dat er controle is over de euthanasiezaken en geeft daarmee op moreel vlak legitimiteit aan de euthanasiewet . Ook zou het “ongelooflijk” taboe, als gevolg van ons christelijk verleden, ervoor zorgen dat een dergelijke beslissing nooit met enige lichtzinnigheid wordt genomen.

Nood aan evaluatie

Elke arts bepaalt echter zelf wat hij of zij onder deze voorwaarden verstaat: begrippen als ondraaglijkheid of uitzichtloosheid hebben voor iedere arts een andere invulling. Daardoor bestaat er te veel ruimte voor interpretatie bij het beoordelen van de ruim 2.500 dossiers[iv] die elk jaar door de commissie worden gecontroleerd. De wet bevat zelf de kiemen van onduidelijkheid en verwarring, waardoor de FCEE zonder veel moeite haar eigen interpretatie kan geven aan de zogenaamd duidelijke en objectieve voorwaarden.

De roep om een evaluatie van de euthanasiewet en de werking van de commissie klinkt in België steeds luider, maar er bestaat geen eensgezindheid over wat zo’n doorlichting precies moet inhouden. Tegenstanders pleiten voor strengere voorwaarden zoals het beperken van euthanasie zodat alleen fysiek lijden er onder valt of het verplicht doorlopen van een palliatief traject (wat waarschijnlijk zal leiden tot nieuwe vragen en interpretatiemoeilijkheden). Voorstanders willen juist een uitbreiding, bijvoorbeeld naar personen met een vergevorderde dementie. Zij vrezen bovendien dat een evaluatie kan leiden tot die hierboven vermelde strengere voorwaarden en als gevolg daarvan tot minder euthanasiegevallen. Dit zou volgens de voorstanders op termijn leiden kunnen leiden tot een uitholling van de euthanasiewet.

Het hellend vlak

Misschien is de ultieme vraag wel: heeft België een euthanasiewet nodig? Geen enkele rechter zal een arts veroordelen die kan aantonen dat hij het natuurlijk stervensproces heeft bespoedigd op verzoek van de patiënt om verder fysiek lijden te vermijden en er geen enkel alternatief bestond. Er zijn in België ook nog geen rechtszaken gevoerd over een euthanasie, behalve het assisenproces begin 2020. Bij de invoering in 2002 was het ook nooit de bedoeling dat bijvoorbeeld personen die psychisch ondraaglijk lijden, minderjarigen of mensen met een vergevorderde dementie er ook een beroep op zouden kunnen doen. Toch is dit reeds het geval voor de twee eerste categorieën en liggen in het Belgische parlement wetsvoorstellen op tafel om de laatste genoemde groep eveneens de kans te geven om euthanasie te vragen. Sommige politieke partijen willen  zelfs een debat over het voltooid leven waarbij mensen die niet ondraaglijk of uitzichtloos lijden als gevolg van een medische oorzaak er toch kunnen voor kiezen om hun leven te beëindigen. In Nederland is hier in 2020 zelfs al een wetsvoorstel voor ingediend.[v] Een wettelijk kader die het doden op verzoek in een noodsituatie mogelijk maakte, leidt blijkbaar tot de roep om voor steeds meer groepen in steeds meer situaties euthanasie en/of zelfdoding mogelijk te maken.

[i] Hoofdstuk V van de wet van 28 mei 2002 betreffende de euthanasie.

[ii] Greet Pluymers,  “Pano” botst op misverstanden en mistoestanden bij euthanasie: “Ik wil niet meer hoeven te smeken”, VRT Nieuws, 30 september 2020, (https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/03/12/onrust-om-euthanasie/ )

[iii] Wim Distelmans: “De Federale Commissie Euthanasie als schietschijf”, VRT Nieuws, 8 oktober 2020 (https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/10/08/de-federale-commissie-euthanasie-als-schietschijf/)

[iv] Zie de verslagen van de FCEE op de website van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu: https://overlegorganen.gezondheid.belgie.be/nl/advies-en-overlegorgaan/commissies/federale-controle-en-evaluatiecommissie-euthanasie

[v] Voorstel van wet van het Tweede Kamerlid Pia Dijkstra (D66) van 17 juli 2020 houdende toetsing van levenseindebegeleiding van ouderen op verzoek en tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht, de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg en enkele andere wetten (Wet toetsing levenseindebegeleiding van ouderen op verzoek).

Reacties uitgeschakeld voor Belgische controle- en evaluatiecommissie euthanasie onder vuur

De rampzalige invloed van Ronald Dworkin op het Nederlandse euthanasierecht

Netherlands Journal of Legal Philosophy, 1, (2020):95-103. Auteur: Klaas Rozemond, universitair hoofddocent strafrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In zijn opvattingen over euthanasie gaat Dworkin ervan uit dat ieder mens…

Netherlands Journal of Legal Philosophy, 1, (2020):95-103.
Auteur: Klaas Rozemond, universitair hoofddocent strafrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

In zijn opvattingen over euthanasie gaat Dworkin ervan uit dat ieder mens twee soorten belangen heeft: ervaringsbelangen (experiental interests) en kritische belangen (critical interests). De ervaringsbelangen betreffen positieve ervaringen in allerlei varianten, van platvloerse spelletjes tot poëzie. De kritische belangen zijn gebaseerd op de waarden die mensen met hun verstandelijke vermogens aan hun leven toekennen. In ieder mens zit een genotselement en een rationeel element en die twee samen bepalen wat de waarde van zijn of haar leven is. Het rationele element is volgens Dworkin de beslissende instantie, omdat een mens met zijn rationele vermogens kan beoordelen wat hij of zij waardevol vindt en kan aangeven welke vormen van genot hij of zij wil ondergaan.

Het gehele artikel kunt u hier lezen.

Reacties uitgeschakeld voor De rampzalige invloed van Ronald Dworkin op het Nederlandse euthanasierecht

Hoge Raad staat euthanasie toe op mensen met vergevorderde dementie

Een arts mag euthanasie uitvoeren op iemand met een vergevorderde dementie. Hij moet daarbij wel voldoen aan alle wettelijke eisen voor de uitvoering van een euthanasie, waaronder uitzichtloos en ondraaglijk…

Een arts mag euthanasie uitvoeren op iemand met een vergevorderde dementie. Hij moet daarbij wel voldoen aan alle wettelijke eisen voor de uitvoering van een euthanasie, waaronder uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Als hij aan de voorwaarden voldoet, is de arts niet strafbaar. Dat oordeelde de Hoge Raad 21 april 2020 in een uitspraak ‘in het belang van de wet’. De Hoge Raad gaf ook uitgangspunten voor de invulling van de zorgvuldigheidseisen in die bijzondere situatie.

De Hoge Raad merkt wel op dat als het gaat voortgeschreden dementie, de voorwaarden voor het uitvoeren van een euthanasie moeten worden ingevuld op een manier die recht doet aan de bijzonderheid van de situatie. Er moet dan in het schriftelijk verzoek specifiek worden gevraagd om euthanasie als een patiënt door voortgeschreden dementie zijn wil niet meer kan uiten. En zelfs bij een dergelijk schriftelijk verzoek, kunnen er omstandigheden zijn waardoor de arts euthanasie toch niet uitvoert. Daarbij kan het gaan om gedrag of verbale uitingen van een patiënt waaruit blijkt dat de daadwerkelijke gesteldheid van de patiënt niet overeenkomt met de in het verzoek voorziene situatie.

Euthanasie op dementerende vrouw

De zaak betrof een arts die op 22 april 2016 euthanasie uitvoerde bij een dementerende vrouw die was opgenomen in een verpleeghuis. De 74-jarige vrouw had een schriftelijke wilsverklaring  vervolgens in dwaarin stond dat zij euthanasie wilde wanneer zij wegens dementie zou worden opgenomen in een verpleeghuis en zij zelf de tijd daarvoor rijp achtte. Maar toen zij eenmaal was opgenomen, gaf de patiënte gemengde signalen over haar doodswens. Toch ging de verpleeghuisarts in goed overleg met de familie over tot euthanasie.

De uitspraak van de Hoge Raad heeft betrekking op zowel de strafzaak als de tuchtzaak tegen de arts. In de strafzaak oordeelde de rechtbank dat de arts zorgvuldig heeft gehandeld en dus niet strafbaar was. Maar het OM ging daartegen niet in beroep. Wel stelde de procureur-generaal (PG) bij de Hoge Raad in de strafzaak en de tuchtzaak een vordering tot cassatie in het belang van de wet in. Met de vordering wilde de PG de Hoge Raad in staat te stellen om richting te geven aan de rechtsontwikkeling over euthanasie. Omdat er sprake is van een cassatie in het belang van de wet, heeft de uitspraak geen rechtsgevolgen voor de betrokken partijen. De uitspraak van de eerdere rechter blijft van toepassing.

Klik hier voor de samenvatting van de uitspraak en de complete uitspraak in de strafzaak en de tuchtzaak.

 

Reacties uitgeschakeld voor Hoge Raad staat euthanasie toe op mensen met vergevorderde dementie

‘Zo’n tienduizend ouderen die niet ernstig ziek zijn, willen leven beëindigen’

Medisch Contact, 30 januari 2020: auteur Eva Nyst. De groep mensen die hun leven wil (laten) beëindigen zonder dat ze ernstig ziek zijn, vormt naar schatting 0,18 procent van alle…

Medisch Contact, 30 januari 2020: auteur Eva Nyst.

De groep mensen die hun leven wil (laten) beëindigen zonder dat ze ernstig ziek zijn, vormt naar schatting 0,18 procent van alle 55-plussers. In Nederland zijn dat zo’n 10.000 mensen. Dat concluderen onderzoekers van de Universiteit voor Humanistiek en het Julius Centrum van het UMCU onder leiding van Els van Wijngaarden. “Een nieuwe, wettelijke regeling is niet het antwoord op de groep zoals geschetst”, zei minister De Jonge bij de overhandiging van het onderzoek.

Van Wijngaarden presenteerde vandaag het rapport Perspectieven op de doodswens van ouderen die niet ernstig ziek zijn: de mensen en de cijfers. Ze overhandigde dit aan minister Hugo de Jonge en ZonMw-bestuursvoorzitter Jeroen Geurts.

Lees hier verder.

 

Reacties uitgeschakeld voor ‘Zo’n tienduizend ouderen die niet ernstig ziek zijn, willen leven beëindigen’

Rutte II, de commissie van wijzen en het voltooidleven-debat

Medisch Contact, 28 januari 2020, auteur Leonie van Noort Hoe het rapport van de commissie-Schnabel sneefde in de politieke arena. Aan de vooravond van een nieuw rapport over voltooid leven…

Medisch Contact, 28 januari 2020, auteur Leonie van Noort

Hoe het rapport van de commissie-Schnabel sneefde in de politieke arena.

Aan de vooravond van een nieuw rapport over voltooid leven reconstrueert journalist Leonie van Noort – op basis van interne documenten en gesprekken met betrokkenen – hoe de visie van het kabinet-Rutte II op voltooid leven in 2016 tot stand kwam. Vooral de rol van de VVD is opmerkelijk.

Eind januari verschijnt een onderzoeksrapport over mensen die hun leven als voltooid ervaren en een doodswens hebben. Het is niet het eerste onderzoeksrapport over voltooid leven. In 2016 vroeg het kabinet-Rutte II advies aan een commissie onder leiding van Paul Schnabel. Deze onderzoekscommissie raadde met klem af om hulp bij zelfdoding voor ouderen juridisch te regelen onder een speciale voltooidlevenwet. Vervolgens kwam het kabinet met het voorstel om het juist wél zo te regelen. Wat ging er aan die merkwaardige ommezwaai vooraf?

U kunt hier verder lezen.

Reacties uitgeschakeld voor Rutte II, de commissie van wijzen en het voltooidleven-debat

De Jonge: ‘Euthanasiewet niet uitbreiden voor kinderen’

MC nieuws, 5 december 2019. Auteur Simone Paauw, journaliste. Minister Hugo de Jonge van VWS is niet van plan de euthanasiewet aan te passen om actieve levensbeëindiging mogelijk te maken…

MC nieuws, 5 december 2019. Auteur Simone Paauw, journaliste.

Minister Hugo de Jonge van VWS is niet van plan de euthanasiewet aan te passen om actieve levensbeëindiging mogelijk te maken voor kinderen tussen de 1 en 12 jaar oud die ondraaglijk en uitzichtloos lijden en binnen afzienbare tijd zullen overlijden.

Maar voor het beantwoorden van de vraag wat er wél moet gebeuren om ouders en artsen meer houvast te bieden rondom actieve levensbeëindiging, heeft De Jonge meer tijd nodig. Dat stelde hij woensdag tijdens het algemeen overleg over medische ethiek. Hij reageerde daarmee op vragen van Tweede Kamerleden over het onderzoek naar medische beslissingen rond het levenseinde bij kinderen.

Zie hier verder voor dit nieuwsartikel.

Reacties uitgeschakeld voor De Jonge: ‘Euthanasiewet niet uitbreiden voor kinderen’

Huub Buijssen: “Communiceer in de werkelijkheid van dementerenden”

ND, 24 oktober 2019. Auteur: Rock Moeliker, interview. Kijk niet naar wat mensen met dementie niet meer kunnen, maar juist naar hun mogelijkheden, zegt psychogerontoloog Huub Buijssen. ‘Probeer mensen met…

ND, 24 oktober 2019. Auteur: Rock Moeliker, interview.

Kijk niet naar wat mensen met dementie niet meer kunnen, maar juist naar hun mogelijkheden, zegt psychogerontoloog Huub Buijssen. ‘Probeer mensen met dementie niet jouw werkelijkheid binnen te sleuren.

Wanneer iemand doof wordt, kun je er natuurlijk voor kiezen om harder te gaan praten. Tot praten schreeuwen wordt en zelfs dat niet meer helpt. Het zou niet de keuze van Huub Buijssen (66) zijn. Want het is helemaal niet nodig om jezelf een schorre keel te bezorgen. Een plaatje of gebaar doet vaak wonderen.

In de communicatie met mensen die aan dementie lijden, is dat niet anders. Het buitenste gedeelte van de hersenen takelt bij deze mensen af. Hier zit bijvoorbeeld het vermogen om taal te verwerken. Ga daarom geen discussie aan, want op dat moment vraag je juist iets erg lastigs. De emoties blijven echter behouden. Net als de intuïtie. Zoek daarom op dat niveau aansluiting, betoogt de psychogerontoloog (ouderenpsycholoog) in zijn onlangs verschenen boek Het hart wordt niet dement.

Lees het artikel hier verder.

Reacties uitgeschakeld voor Huub Buijssen: “Communiceer in de werkelijkheid van dementerenden”

Type uw zoekwoord in onderstaand veld. Druk hierna op enter/return om te zoeken